Brennpunkt Teheran

I det rike Nord-Teheran ligg International Center for Persian Studies ved Universitetet i Teheran. Der har Harriet Toft og Magnus Aasrum saman med Thomas N. Wergeland, Maryam Moezzi, Elisabeth Hansen, Mohammad M. Izadi og Mehda Ghalegolabi denne hausten deltatt i eit seks veker langt intensivt persiskkurs. Masterstudent Thale Brenna har vore kontaktperson og koordinator for dei norske studentane under opphaldet.

- Pragmatiske

Både Harriet Toft og Magnus Aasrum synest det er rart å observera dobbeltlivet til iranarane på nært hald.

- Me er blitt overraska over kor pragmatiske iranarane er. Dei lever eit liberalt liv heime og eit strengt og konservativt liv ute på gata. Heime tar kvinnene av seg skautet og mange iranarar drikk alkohol, sjølv om dei er muslimar. Men med ein gong dei skal ein tur ut må kvinnene ta på seg skautet og fylgja den strenge kleskoden for kvinner, seier Toft og Aasrum. Harriet Toft var førebudd på at det kunne vera tøft å vera kvinne i Teheran.

- Eg klarer ikkje å venja meg til at eg som kvinne, ikkje berre må bera skaut, men også oppføra meg annleis berre fordi eg er kvinne. Også når eg tar taxi åleine, er det vanskeleg å snakka med gutar utan å bli sjekka opp.
- Og mange iranske jenter forstår ikkje at eg ikkje kan ha ein kjærast i Iran, sjølv om eg har ein kjærast i Oslo. Så hos mange taxisjåførar, er eg nok ein skikkeleg tøffelhelt, legg Magnus Aasrum til.- Men det er morosamt å sjå korleis iranske gutar og jenter flørtar med kvarandre på gata, synest han.

- For lite konversasjon

Undervisningsopplegget er litt annleis enn dei er vande med frå Universitetet i Oslo.

- Det er høyring av lekser, opplesing av tekstar og namneopprop. Og det er altfor lite konversasjon i klassen. Difor seier me at det er som å venda tilbake til barneskulen. Så me går på skulen og ikkje på universitetet under studieopphaldet her, smiler dei. Dei hadde likevel trudd det var strengare disiplin.

- Studentar kjem for seint, mobiltelefonen ringjer midt i timen utan at læraren seier noko på det. Det synest me er litt rart, sidan alle må slå av mobiltelefonen i ein skuleklasse i Noreg, seier dei. Det er forresten utanfor skulen dei har lært å prata mest persisk.

Kan føra samtalar på persisk

- Det er helst i fritida, i taxien, i butikken og når me er på besøk hos iranarane at me får snakka persisk, fortel dei.

Dei har likevel merka stor skilnad frå den første dagen til den siste dagen av kurset.

- Ja, absolutt. Då me kom, snakka me knapt eitt ord persisk, men no kan me føra lange samtalar på persisk. Det er heilt naudsynt for alle persiskstudentar som ikkje har persisk som morsmå,l å ta eit lengre opphald i Iran, seier dei.

- Me budde saman i eit kollektiv, men det beste hadde vore å bu hos ein persisk familie, sjølv om gjestfridomen og omsorga kunne ha blitt i meste laget for oss.

- Men då hadde me sikkert risikert å ha lagt på oss mange fleire kilo enn me hadde då me kom, flirer Magnus Aasrum.

Norsk med persisk som morsmål

Blant dei norske studentane er det også studentar som har persisk som morsmål. Ei av dei er Mehda Ghalegolabi (biletet), som flytta frå Iran til Noreg då ho gjekk i 3. klasse på barneskulen og berre har vore tilbake i Iran éin gong tidlegare, då var ho 12 år.

- Det er klart at det blir stor skilnad på oss som har persisk som morsmål og dei andre studentane. Personleg kunne eg ha tenkt meg å ta eit semester langt litteraturkurs i staden for å fylgja det vanlege opplegget. Det blir litt vanskeleg, sidan opphaldet berre er på seks veker, synest ho.

Likevel er ho godt nøgd med tilbodet om studieopphald i Teheran.

- Det er eit opplegg Universitetet i Oslo ikkje må ta bort, men heller vidareutvikla, fordi det er eit så spesielt land å reisa til. Samfunnet er svært spesielt og inneheld svære kontrastar mellom folkeslag, klassar og mellom fattig og rik. Folk er anten svært religiøse eller svært vestlege. Det finst nesten ingen midt i mellom, er inntrykket hennar.

- Men kva fordelar har du som iranskfødd av å vera her?

- Eg trur at me som iranarar kan gi informasjon om Iran frå eit anna perspektiv enn dei norskfødde, sidan me kjenner både norsk og iransk kultur. Dersom ein byggjer inntrykka sine av Iran på det som skjer i Nord-Teheran, så får ein eit heilt skeivt perspektiv på kva Iran er. Det er viktig å ha kontakt med folk frå ulike klassar. Det er positivt at Iran har så mange kontrastar., men diverre er ikkje samfunnet lagt opp slik at desse kontrastane kan møtast, seier ho.

Med skaut i Noreg og i Iran

Mehda Ghalegolabi skil seg også ut på ein annan måte. Ho er den einaste som går med skaut både i Noreg og i Iran.

- Det har eg fått mange kommentarar på. Ein iranar sa til meg at eg hadde det arabiske tøyplagget på meg då eg kom, og at eg drar igjen etter seks veker utan at han hadde fått sett håret mitt. På den måten er det lite toleranse blant iranarar. Nesten alle iranarar er imot skaut, og dei klarer ikkje å sjå at det går an å ha det på seg av eigen fri vilje, har ho observert.

Læraren

Mohammad Reza Jenabzadeh (biletet) har arbeidd 18 år som lærar i persisk for utanlandske studentar ved International Center for Persian Studies. Han må få ein klasse med studentar frå fem forskjellige kontinent med endå fleire språk til å læra persisk samtidig. Og det er ikkje alltid like lett.

- Det er uttalen av arabiske ord i persisk dei fleste studentane har størst vanskar med. Men eg har utvikla eigne metodar og triks for å få folk med mange ulike språk til å læra persisk.

- Korleis er interessa for å læra persisk?

- Interessa for å læra persisk er berre blitt større og større etter Den islamske revolusjonen i 1979. I dag har eg studentar som har hatt tidlegare studentar av meg som persisklærarar i heimlandet sitt.

- Kva trur du er grunnen til at mange vil læra persisk?

- Dei vil sjå med sjølvsyn korleis Iran er blitt etter Den islamske revolusjonen og få ei betre forståing av det som har skjedd i Iran. Mange av dei er interesserte i å lesa om persisk historie og kultur og persisk litteratur på originalspråket, sidan det alltid er noko som ikkje kjem med i tekstar som er omsette til andre språk. Andre vil læra om persisk/farsi fordi det er eit av verdas eldste språk og tilhøyrer den indo-europeiske språkfamilien, fortel han.

Persiske ord i norsk

Og masterstudent Thale Brenna, som er koordinator for dei norske studentane, er ei av dei som har tenkt å gå djupare inn i det persiske språket og skriva ei masteroppgåve om det.

- Eg skal skriva om persiske ord i norsk. Til no har eg til dømes funne fram til ord som kard, som er opphavet til kårde, og faher, som er opphavet til fakir, som eigentleg tyder fattig.

- Og kva vil du bruka det til?

- Det hadde vore spennande å bli språkforskar. Eg er svært glad i å lesa om samanhengane og likskapane mellom ulike språk.