For første gong arrangerte det nystarta UiOs pedagogisk akademi i formiddag Utdanningsførelesinga som skal haldast kvart år heretter. Den første som blei tildelt den oppgåva, var forskings- og høgare utdanningsminister Sigrun Aasland.
– Det har vore åtak på sjølve kunnskapen
Eit tema ho tok opp er den internasjonale situasjonen.
– Demokratiet er i tilbakegang verda over. Då Uniforum spurte statsminister Jonas Gahr Støre kva universitetet kan gjera med dette, viste han til at alle som går gjennom universitetet står i første rekkje for å stå opp mot lettvinte, populistiske og udemokratiske krefter, peika ho på.
Aasland viste til at situasjonen er ganske dramatisk i land som Noreg tradisjonelt har samarbeidd med.
– Det har vore åtak på sjølve kunnskapen i land som har vore våre næraste partnarar i forskinga. Også det faktum at forskinga skal vera etterretteleg og etterprøvbar er utfordra, sa statsråden.
– Me tykkjer at akademisk fridom er så viktig at me derfor har lovfesta den. Dessutan har me lagt den akademisk fridomen inn i den nasjonale sikringsstrategien som statsministeren presenterte i mai i år, fordi det er heilt grunnleggjande for motstandskrafta vår, la ho til.
Samtidig kom Aasland også inn på dei urolege tidene i Europa.
– Me opplever den mest alvorlege tryggingspolitisk situasjonen i verdsdelen vår sidan Den andre verdskrigen. Den angripande parten grensar til oss i nord, kommenterte ho.
– For der er utdanning tryggingspolitikk
Sjølv kom ho tilbake til Oslo frå Kirkenes i går, og fekk med sjølvsyn sett sett seg inn i korleis ein må tenkja på sikkerheit på ein annan måte der enn i andre delar av landet.
– For der er utdanning tryggingspolitikk. Også fordi dei har eit eige beredskapsstudium, men også fordi det at me har nok sjukepleiarar og barnehagelærarar i Aust-Finnmark og i Kirkenes, er også svært viktig for tryggleiken til alle i Noreg, understreka ho.
Statsråden trekte også fram den demografiske utviklinga i Noreg heilt fram til 2060. Då vil det vera 700 000 fleire nordmenn over 67 år enn i dag. Det vil vera ei underdekning på 70 000 personar i helsesektoren i 2040.
– Derfor er hovuda og hendene til folk dei viktigaste ressursane våre, slo ho fast.
Den tidlegare leiaren for miljøorganisasjonen Zero kom også inn på behovet for ei grøn omstilling.
– Det er meir ekstremvêr og permafrosten tinar. Hos oss er det størst endringar på Svalbard, konstaterte ho.
– Eit kvantesprang
Det faktum at regjeringa nyleg lanserte eit ti år langt forskingsprosjekt med satsing på forsking i Polhavet, meinte ho var eit godt tiltak for å kartleggja klimaendringane i Arktis. Av dei andre forskingssatsingane som regjeringa hadde lansert dei siste åra, trekte ho fram både milliarden til forsking på kunstig intelligens og satsinga på kvanteteknologien.
– Kunstig intelligens og kvanteteknologi vil revolusjonera oss og samfunnet. Det vil føra til eit kvantesprang for samarbeid mellom forsking og næringslivet, trudde ho.
– Brukt feil kan den gjera oss dummare
Aasland viste korleis kunstig intelligens kunne brukast til nytte for samfunnet.
– Det handlar om å bruka kunstig intelligens i næringsutvikling, i offentleg forvaltning og i alt frå skipsfart til NAV på ein måte som er demokratisk, etterretteleg og rettferdig.
Men ho peika også på nokre av farane ved bruk av kunstig intelligens.
– Brukt feil kan den gjera oss dummare. Derfor må me passa på at me ikkje brukar den feil. Ei stor utfordring er kva me skal gjera med kunstig intelligens som blir tatt i bruk under eksamenar. Det er viktig at kunstig intelligens blir tatt i bruk på ein trygg og demokratisk måte, understreka ho.
– Det var det mange som trudde var gamaldags
I dagens samfunn tykte ho det var viktig at universiteta fylgde med og såg både kva samfunnet hadde bruk for og eventuelt kan få bruk for i framtida. Ho viste til eit intervju med UiO-rektor Ragnhild Hennum i Dagens Næringsliv der ho fortalde at det blir drive mykje med pestforsking på UiO.
– Det var det mange som trudde var gamaldags og unødvendig. Det viste det seg at det ikkje var. Og me treng også historikarar som kan gi oss ei forståing av det som går føre seg i Midtausten. Det stemmer ikkje at det for mange humanistar. Talet har faktisk gått ned, slo ho fast.
Aasland lova at Kunnskapsdepartementet og politikarane ikkje skulle blanda seg inn i kva fag universiteta skulle undervisa i og forska på i framtida.
– Det er ein jobb som universiteta kan gjera aller best sjølve, meinte ho.
Men ho oppfordra dei samtidig til å sjå meir på korleis arbeidstakarane heile tida har bruk for å oppdatera seg innanfor sine fagfelt.
– Derfor er eg heilt for samlingsbasert digitale utdanningar for vaksne menneske, la ho til.
– Ikkje ei bør, men ein utruleg viktig ressurs
Statsråden kom også inn på internasjonaliseringa på universiteta.
– Internasjonale studentar og forskarar som kjem hit, er i motsetning til det mange kanskje har fått inntrykk av, ikkje ei bør, men ein utruleg viktig ressurs. Fordi me er ein liten open økonomi, fordi me er eit lite land i verda, og fordi det er no me treng samtalar med andre, meir enn på lenge, trekte ho fram.
Det er ei utvikling som også andre sektorar hadde fått med seg, hadde ho registrert.
For Aasland avslørte kva folk som utdannar folk i økonomi og leiing til næringslivet hadde kviskra henne i øyret om kva kunnskap dei treng mest av i dag.
– Det er interkulturell forsking som no er etterspurt, sa ho.
• Les meir om forsking og høgare utdanning i Uniforum:
Åtvarar mot bruk av KI: - Det skapar ein sprekk i heile utdanningsprosessen
– Vi uteksaminserer studenter som ikke har fortjent disse karakterene
UiO skal lede to av seks ny nasjonale KI-sentre
Regjeringa gir ein milliard til forsking på kunstig intelligens
Sier studenter er usikre på hva slags bruk av kunstig intelligens som er lov
UiO vil ikke lage felles retningslinjer for kunstig intelligens
Pedagogikkprofessor: – Chatboter er en ressurs som studentene må øve seg på å bruke
MatNat har laget nettside med råd om ChatGPT
Logg inn for å kommentere