Offentlege arbeidsgjevarar driv ikkje etnisk diskriminering

Den formelle, men tungrodde tilsetjingsprosessen i offentleg sektor hindrar diskriminering av jobbsøkjarar med utanlandske namn som har oppvekst og utdanning frå Noreg. Det er konklusjonen i Arnfinn H. Midtbøens doktoravhandling i sosiologi på UiO.

FÆRRE MOGLEGHEITER MED PAKISTANSK NAMN: Eksperimentet forskaren Arnfinn H.Midtbøen gjorde, viste at sjansane for å bli kalla inn til jobbintervju i ei privat verksemd, minka med 36 prosent om du hadde eit pakistansk namn i høve til om du hadde eit norsk namn.

Om du har eit pakistansk namn, har du derimot 36 prosent mindre sjanse for å bli kalla inn til jobbintervju i ei privat verksemd enn om du har eit norsk namn. I det offentlege stiller alle likt. Det viser funn Arnfinn H. Midtbøen har gjort i doktoravhandlinga si ved Institutt for sosiologi og samfunnsgeografi ved UiO.

Han peikar på at det er svært vanskeleg å dokumentera diskriminering på etnisk grunnlag i arbeidslivet. I løpet av dei siste åra har det skjedd ei endring i dette, opplyser han. For internasjonalt har det blitt stadig vanlegare å bruka ei eksperimentell tilnærming for å finna ut om det skjer diskriminering av til dømes jobbsøkjarar frå ulike grupper som er fødde og har vakse opp i same land og har same utdanning.

 

Same utdanning, ulike namn

– I vår undersøking sende me inn parvise jobbsøknader på reelle ledige stillingar i privat og offentleg sektor. Søkjarane på jobbane hadde same utdanning og same arbeidsrøynsle. Det einaste som skil dei to kandidatane i kvart par er at den eine gruppa har eit norsk namn og den andre gruppa i dette tilfellet har eit pakistansk namn. Alle hadde tatt både den vidaregåande skulen og høgare utdanning frå Noreg. På bakgrunn av nesten 2000 innsende søknader såg me på kor sannsynleg det var at kandidatane blei kalla inn til jobbintervju. Eksperimentet viste at sjansane for å bli kalla inn til jobbintervju i ei privat verksemd, minka med 36 prosent om du hadde eit pakistansk namn i staden for eit norsk namn. I det offentlege var det ingen statistisk signifikante skilnader  mellom dei to gruppene, peikar Midtbøen på.

 

Formell tilsetjingsprosess hindrar diskriminering

– Det kan tyda på at ein formell og litt omstendeleg tilsetjingsprosess i det offentlege førebyggjer og hindrar diskriminering av jobbsøkjarar på grunnlag av namn, konstaterer Midtbøen. Forskaren viser til at det finst heilt spesifikke kriterium for tilsetjing av ein sjukepleiar, ein lege eller ein økonom i offentleg sektor. – Oppfyller søkjarane desse kriteria, er det stor sjanse for å bli kalla inn til intervu uavhengig av kva namn dei har, understrekar Midtbøen.

 

Bank og finans diskriminerer mest

Han er sjølv ganske overraska over sine eigne funn. Men først og fremst er han skuffa over haldningane til arbeidsgjevarar i det private næringslivet. – Resultata våre viser at dei selskapa som diskriminerer aller mest er finans- og banksektoren. Og dei etterspør jo personar med tre til fire år med økonomi- eller rekneskapsutdanning når dei lyser ut ledige stillingar som rekneskapsmedarbeidar, informasjonsrådgjevar eller IT-konsulent. Likevel kallar dei dei ikkje inn til intervju når personar med slik utdanning med pakistanske namn søkjer jobb hos dei. Ein grunn til dette er at dei ikkje legg så stor vekt på formelle kvalifikasjonar som det offentleg sektor gjer. I staden for å tilsetja ein dataingeniør med bachelor frå Høgskolen i Oslo og Akershus, tilset dei like gjerne ein som har lært alt han kan på guterommet.

 

Tilset personar dei kjenner

– Vil du kalla det for rasisme?

– Nei, ikkje nødvendigvis rasisme, men det er heilt klart ei form for diskriminering. Eg trur også det er eit resultat av at det i det private næringslivet er lettare å tilsetja nokon ein kjenner eller at nokon som kjenner nokon som dei kan tilsetja. I det offentlege hindrar den formelle tilsetjingsprosessen at slik skjer i same utstrekning som i det private, trur Midtbøen.

Er du skuffa over funna dine?

– Ja, i alle fall over resultata me fekk på jobbsøknadene me sende til det private næringslivet. For dette er barn av første generasjons innvandrarar, og dermed vil måten dei blir møtt på i det norske samfunnet, vera lakmustesten på kor godt integreringa fungerer i Noreg. Dei gjer det veldig godt gjennom heile utdanningssystemet både frå vidaregåande skule og på universitet og høgskular. Oppdraget vårt var å finna ut om dei fekk høve til å overføra dei gode prestasjonane sine i utdanningssystemet til relevant arbeid. Og det viser funna våre at dei har større problem med enn andre likesinna med norske namn. På den måten er det alvorlege funn me har gjort i denne undersøkinga, synest han.

Etter at dei hadde gått gjennom resultatet av jobbsøkinga og sett kor mange av søkjarane som hadde blitt kalla inn til intervju og sett på kor mange av dei som hadde norske namn og kor mange som hadde pakistanske namn, tok han og forskarkollegaen Jon Rogstad kontakt med 42 arbeidsgjevarar.

Stereotypiar om innvandrarar

– Det interessante var at det var få skilnader i haldningane deira til søkjarar med pakistanske namn. Inntrykket mitt er at stereotypiar om innvandrarar er utbreidde blant norske arbeidsgjevarar. Dei assosierer pakistanske namn med typiske innvandrarmyter som at dei vil ha vanskar med å skriva og kommunisera på norsk. Dette er jo problem som er ikkjeeksisterande eller i alle fall lite relevante i den gruppa som me har tatt føre oss her.

– Kva er lærdomen av desse funna?

Den offentlege tilsetjingsprosedyren med klare kriterium og med krav om grunngjeving om kvifor nokre av kandidatane var betre kvalifiserte enn andre og blei kalla inn til intervju, er meir gjennomsynleg og ryddig enn dei uformelle tilsetjingane i store delar av privat sektor. Mange vil nok seia at tilsetjingane i offentleg sektor er tungrodde, men våre funn viser at dei truleg hindrar diskriminering av jobbsøkjarar med utanlandske namn som har vakse opp i Noreg.

 

 

 

 

 

Emneord: Internasjonalisering, Forskning Av Martin Toft
Publisert 22. jan. 2014 13:39 - Sist endra 22. jan. 2014 13:52
Legg til kommentar

Logg inn for å kommentere

Ikkje UiO- eller Feide-brukar?
Opprett ein WebID-brukar for å kommentere